Boʻlimlar
Respublika ilmiy qishloq xo‘jaligi kutubxonasining “Kitoblarni tasniflash va kataloglarni tashkil qilish xizmati”bo’limi Respublika ilmiy qishloq xo‘jaligi kutubxonasi tarkibidagi bo‘lim hisoblanib, bo‘limni direktor tomonidan tayinlangan bo‘lim boshlig‘i boshqaradi.
Bo‘lim boshlig‘i bo‘lim ishining tashkilotchisi hisoblanib, ish rejasining o‘z vaqtida bajarilishiga javobgar hisoblanadi. U quyidagi huquqlarga ega:
- Bo‘limga ta’luqli bo‘lgan savollar muhokamasida rahbariyat yig‘ilishlarida qatnashish.
- Ilmiy tashkilotlardagi ilmiy konferensiyalarda, seminar va yig‘ilishlarda kutubxona vakili sifatida qatnashib, bo‘lim ishini himoya qilish.
- Bo‘limdagi xodimlarning xizmat vazifalarini
Bo‘limning ishi kutubxonaning yagona rejasi asosida tashkil etiladi. Bo‘limning reja va hisobotlari ilmiy-yslubiy yig‘ilishda muhokama qilinib, direktor tomonidan tasdiqlanadi.
Bo‘lim xodimlari yangi kelgan axborot resurslapini va fonddagi ko‘p sohali kitoblarni ananaviy katalog va elektron (IRBIS) katalog manbalarda bibliografik qoidalar asosida aks ettirish va kartotekalar tizimini to‘g‘ri tashkil etishga mas’uldir.
Elektron katalog bazasida nashrlarni kataloglashtirish va turkumlashtirish jaryoni ustida amaliy va ilmiy-yslubiy ishlarni olib boradi.
Kutubxona fondini ananaviy va elektron kataloglarda alifboli va sistemali tarzda ilmiy asosda to‘liq yoritib beradi.
Ma’lumotlar qidirish apparatini, ma’lumotlar bazalarini, kataloglar va kartotekalarni tashkil etish va yuritish.
Bo’lim xodimlari yangi qabul qilingan adabiyotlarni tasniflaydi, bibliografik tavsiflaydi, ularga texnik va texnologik ishlov berish kabi ishlarni reja asosida bajaradi.
Ular yangi qabul qilingan adabiyotlarni va kutubxona fondidagi kitoblar va boshqa resurslarni bibliografik tavsifini elektron katalog bazasida to‘g‘ri va tartibli kiritib bormoqdalar.
Elektron – kitoblarni shakllantirish, ya’ni skanerlangan adabiyotlarni (PDF) shaklga o‘tkazish va kutubxona tizimidagi elektron kutubxona (IRBIS) dasturiga joylashtirish. Kitobxonlarga elektron katalog tizimidan foydalanishlarida uslubiy yordam berish, manbaalarni qidirish va tanlashda ko’maklashadilar.
Zamonaviy innavtsion texnologiyalarini joriy etish asosida axborot-kutubxona ishi jarayonlarini takomillayditirish, ro‘yxatdan chiqarilgan adabiyotlarni Topografik kartochkalarini kataloglardan chiqarish, qishloq xo‘jaligi sohasidagi ilmiy tadqiqot institutlarining (ITI) kutubxonalarida adabiyotlarni tizimli shakllantirish va kataloglashtirish, elektron kataloglarni tashkil qilish va yuritishga oid bo‘lgan savollari yuzasidan ilmiy-yslubiy yordam ko‘rsatish va kutubxona xodimlari, tarmoq kutubxonachilarining malakasini oshiruvchi tadbirlar: seminar-treninglar va konferensiyalarda faol qatnashish kabi ishlarni bajaradilar.
Bo‘lim O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga, “Qishloq xo‘jaligi to‘g‘risida”gi, “Axborot-kutubxona faoliyati to‘g‘risida”gi qonunlariga, “Kadrlar tayyorlash milliy dasturi”ga va O‘zbekiston Respublikasi prezidentining farmonlari, Vazirlar Mahkamasining soxaga tegishli qaror va farmoyishlariga, Qishloq xo‘jaligi vazirligining qaror va buyruqlariga, Qishloq xo‘jaligini rivojlantirishga yo‘naltirilgan xujjatlarga, hamda Respublika ilmiy qishloq xo‘jaligi kutubxonasi Nizomga asosan o‘z faoliyatini amalga oshiradi.
B‘limni direktor tomonidan tayinlangan bo‘lim boshlig‘i boshqaradi.
Bo‘limning ishi kutubxonaning yagona rejasi asosida tuziladi. Bo‘limning reja va hisobotlari ilmiy-yslubiy yig‘ilishda muhokama qilinib, direktor tomonidan tasdiqlanadi.
Bo‘lim boshlig‘i bo‘lim ishining tashkilotchisi hisoblanib, ish rejasining o‘z vaqtida bajarilishiga javobgar hisoblanadi.U quyidagi huquqlarga ega:
- Bo‘limga ta’luqli bo‘lgan savollar muhokamasida rahbariyat yig‘ilishlarida qatnashish.
- Ilmiy tashkilotlardagi ilmiy konferensiyalarda, seminar va yig‘ilishlarda kutubxona vakili sifatida qatnashib, bo‘lim ishini himoya qilish.
- Bo‘limdagi xodimlarning xizmat vazifalarini taqsimlash va bajarilishini nazorat qilish.
Bo‘lim ilmiy asosda kutubxona fondini to‘ldirish ishlarini amalga oshiradi.
Qishloq xo‘jaligining barcha sohalari bo‘yicha hamda siyosiy, iqtisodiy, madaniy-ma’rifiy, badiiy adabiyotlarni nashriyotlarning mavzuli rejalaridan kutubxonaga kerakli adabiyotlarni bibliografik manbalarni ko‘rish orqali tanlaydi, buyurtma berish, kitob do’konlaridan sotib olish orqali kutubxona fondni to’ldirib boradi.
Fondga qabul qilingan yangi adabiyotlarni ro‘yxatga olib, hisobini yuritib borish, tizimdagi ilmiy tadqiqot institutlarining kutubxonalari bilan kitob ayrboshlash ishlarini ham yo‘lga qo‘yadi.
Qabul qilingan adabiyotlarni to‘liqligini tekshiradi, yangi adabiyotlarni qabul qiladi, ro‘yxatdan o‘tkazadi, hisobga oladi (yakka tartibda inventar va jamlanma kitobiga yozadi) bo‘limlarga o‘tkazadi.
Adabiyotlarni ayrboshlash orqali kitoblarni qabul qiladi.
Inventar kitoblarga adabiyotlarni ro‘yxatdan chiqazilganligi haqida belgi qo‘yadi, inventar kitoblarini tartib bilan to‘liq yuritadi.
Qishloq xo‘jaligi soxasidagi ilmiy tadqiqot institutlari kutubxonalariga fondni saqlash, to‘ldirish yuzasidan ilmiy-yslubiy yordam beradi. Ilmiy-yslubiy qo‘llanmalar va yo‘riqnomalar tayyorlaydi.
Kutubxona xodimlari va Qishloq xo‘jaligi soxasidagi ilmiy tadqiqot institutlarining kutubxonachilarini malakasini oshiruvchi tadbirlarda faol qatnashadi
“Kitoblarni saqlash va restavratsiya qilish xizmati” kutubxona fondini me’yoriy talab darajasida saqlanishini tashkillashtirish va mavjud axborot-resurslaridan foydalanish uchun tayyorlab beruvchi mustaqil yo‘nalishli bolim hisoblanadi. Bo‘limning ish rejasi kutubxonaning yagona rejasi asosida tuziladi. Bo‘limning reja va hisobotlari ilmiy-yslubiy yig‘ilishda muhokama qilinib, direktor tomonidan tasdiqlanadi.
Bo‘limga kutubxona direktori tomonidan tayinlangan bo‘lim boshlig‘i boshchilik qiladi. U bo‘lim ishining tashkilotchisi hisoblanib, ish rejasining o‘z vaqtida bajarilishiga javobgar hisoblanadi.U quyidagi huquqlarga ega:
- Bo‘limga ta’luqli bo‘lgan savollar muhokamasida rahbariyat yig‘ilishlarida qatnashish.
- Ilmiy tashkilotlardagi ilmiy konferensiyalarda, seminar va yig‘ilishlarda kutubxona vakili sifatida qatnashib bo‘lim ishini himoya qilish.
- Bo‘limdagi xodimlarning xizmat vazifalarini
- Bo‘lim boshlig‘i bo‘limdagi barcha soha ish faoliyati bo‘yicha nazoratni o‘z zimmasiga oladi.
- Bo‘lim boshlig‘ining ish yuzasidan bergan har bitta buyrug‘i xodimlar tomonidan bajarilishi shart.
- Bo‘lim boshlig‘i bo‘limdagi ish faoliyatini tashkillashtirish, reja asosida ish faoliyatini yurtish, ilmiy va ilmiy-yslubiy ishlarining o‘z vaqtida tezkor va sifatli bajarilishiga ma’sul shaxsdir.
Bo‘lim quyidagi vazifalarni bajaradi:
- Kitobxonlarning adabiyotlarga bo‘lgan ehtiyojlarini qondirish. So‘rov va talablarga maksimal darajada javob berish.
- Fondni tashkil qilish va joylashtirish.
- Fond tarkibini va holatini yaxshilash. Yaroqsiz holga kelgan, mazmunan eskirgan, to’zgan kitoblarni fond tarkibidan chiqarish.
- Tarixiy-ilmiy qimmatga ega adabiyotlarning Depozitar fondni tashkillash
- Kutubxona fondini saqlashni gigenik talablar, optimal harorat, namlik darajasini nazoratini ta’minlaydi.
- Kitob fondi va uni saqlash bo‘yicha ilmiy-tadqiqot va ilmiy-yslubiy ishlarini olib borish.
- “Kitobxonlarga xizmat ko‘rsatish va elektron kutubxona xizmati” xodimlariga kitobxonlarning so‘rovlari bo‘yicha asosiy fonddan adabiyotlarni tezkor ravishda yetkazib beradi.
- So‘rovlar bo‘yicha tahlil qilib, radnomalar sabablarini aniqlaydi va ular bilan ishlaydi.
- “Kitobxonlarga xizmat ko‘rsatish va electron kutubxona xizmati” xodimlari bilan birgalikda ishlaydi.
- Kitobxonlar foydalanib bo‘lib, qaytarilgan adabiyotlarni qabul qiladi va fondga joylashtiradi.
- Yangi keltirilgan adabiyotlarni qabul qiladi va ularni bo‘limlar bo‘yicha taqsimlaydi.
- Adabiyotlarni to‘g‘ri joylayditirilganligini tekshiradi, zarur xolatlarda fondni joyidan siljitadi, suradi.
- Fondini UDK ko‘rsatkichlari asosida soha yo‘nalishlari bo’yicha joylashganligini ko‘rsatib turuvchi (Birka)yozuv-belgilar, ajratkichlar bilan tashkil qiladi.
- Adabiyotlarni changdan tozalash, kitob zararkunandalariga qarshi choralar ko‘rish, yiritilgan, yaroqsiz xolga kelgan adabiyotlarni vaqtida muqovalarini yangilab restavratsiya qiladi.
- fond bo‘limlarini tekshirib chiqish, mazmunan eskirgan yaroqsiz holga kelgan, soxaga yod yo‘nalishli adabiyotlarni ajratish. Kutubxona yo‘riqnomalariga asosan fond tarkibidan yaroqsiz adabiyotlarni ro‘yhatdan chiqaradi:
- Kutubxona fondini saqlash ishlari bo‘yicha ilmiy-tadqiqot va ilmiy-ilmiy-yslubiy ishlarini olib boradi:
- Kitobxonlarning so‘rovnomalarini o‘rganadi.
- Qishloq xo‘jaligi soxasidagi lmiy tadqiqot institutlari kutubxonalarining ish faoliyatini to’g’ri yo‘lga qo‘yishdagi ishlariga uslubiy yordam ko’rsatadi.
Fondni saqlash ishlari bo‘yicha malaka oshirishni tashkil etish, maqsadli seminarlar uchun ma’lumotlar to‘playdi, ma’ruza matnlari va axborot-nomalar tayyorlaydi.
Bo‘lim O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga, “Qishloq xo‘jaligi to‘g‘risida”gi, “Axborot-kutubxona faoliyati to‘g‘risida”gi qonunlariga, “Kadrlar tayyorlash milliy dasturi”ga va O‘zbekiston Respublikasi prezidentining farmonlari, Vazirlar Mahkamasining soxaga tegishli qaror va farmoyishlariga, Qishloq xo‘jaligi vazirligining qaror va buyruqlariga, Qishloq xo‘jaligini rivojlantirishga yo‘naltirilgan xujjatlarga, hamda kutubxona Nizomga asosan o‘z faoliyatini amalga oshiradi.
Bo‘limiga kutubxona direktori tomonidan tayinlangan bo’lim boshlig’i rahbarlik qiladi. U bo‘lim faoliyatiga taaluqli ishlarning bajarilishiga shaxsan javob beradi.
Bo‘lim boshlig‘i va xodimlari kutubxona rahbariyati oldida o‘ziga topshirilgan vazifa va aniq topshiriqlarning bajarilishi bo‘yicha shaxsan ma’suldir.Bo‘limning ishi kutubxonaning yagona rejasi asosida tuziladi. Reja va hisobotlar kutubxona direktori tomonidan tasdiqlanadi.
Bo‘lim boshlig’i: rejalarning o‘z vaqtida bajarilishiga, bo‘lim xodimlarining ish malakalarini oshirishga, kutubxona direktorining buyruq va farmoyishlari bo’yicha bo‘limga yuklangan masala va vazifalarning bajarilishiga javob beradi.
- Bo‘lim ma’naviy-ma’rifiy ishlarni boshqa bo’limlar bilan hamkorlikda tashkil etadi va bajarilish darajasini o‘rganadi.
- Bo‘lim xodimlari, bo’lim boshlig’i roziligi bilan kutubxona direktori tomonidan ishga qabul qilinadi va ishdan ozod qilinadi.
- Bo‘lim xodimlarining vazifalari, kutubxona direktori tomonidan tasdiqlangan, lavozimlar yo‘riqnomasi bilan belgilanadi.
- Bo‘lim ishiga tegishli yo‘nalishlar bo‘yicha respublika miqyosida o‘tkaziladigan tadbirlarni (seminar, anjuman va davra suhbatlari) rejalayditiradi va hujjatlarini ishlab chiqishga hamda tadbir o‘tkazilishiga rahbarlik qiladi.
Bo‘limning asosiy vazifalari:
- Bo‘limning ishi, kutubxona oldida turgan asosiy vazifalariga muvofiq tashkil etiladi va olib boriladi.
- Mutaxassislarga har tomonlama axborot-bibliografik va kutubxonachilik xizmatini ko‘rsatish ishlarini tashkil etish orqali Respublika Qishloq xo‘jaligini va agrar faninig rivojlanishiga ko‘maklashish.
- Qishloq xo‘jaligi adabiyotlarini targ‘ib etish, respublika agrar muassasalari va qishloq xo‘jaligi xodimlariga xizmat ko‘rsatish bo‘yicha ishlarni Ilmiy tadqiqot institutlarining kutubxonalari bilan muvofiqlayditirish.
- Respublikada o‘tkaziladigan, kutubxonashunoslik yo‘nalishi bo‘yicha ilmiy-tadqiqot va ilmiy-ilmiy-yslubiy ishlarda ishtirok etish.
- Kitobxonlarni a’zo qilishning (IRBIS) dasturida shakillantirib bor
- Kitobxonlarga xizmat ko‘rsatishning zamonaviy innovatsion usullarini yo‘lga qo‘yish.
Belgilangan vazifalarini amalga oshirish uchun, bo‘lim quyidagi funksiyalarni bajaradi:
- Kutubxonadan foydalanish qoidalariga asosan, abonement, kiroatxona, kitob berish punktlari, KAA ishini amalga oshiradi. Agrar va qishloq xo‘jaligi fanlar bo‘yicha tarmoqli-mintaqaviy markazning KAA vazifalarini bajaradi.
- O‘qituvchilar, qishloq xo‘jaligi xodimlari, agrar fanlar mutaxassislari, kutubxonachilar, Agrar va suv xo‘jaligi bilim yurtining o‘qituvchilari va talabalari, ota-onalar va bolalarga kutubxonachilik xizmatini ko‘rsatadi, ularning ilmiy va o‘quv faoliyatiga yordam beradi.
Foydalanuvchilar bilan yakka tartibda ish olib boradi. Adabiyot tanlaydiga yordam beradi.
- Ro‘znoma va oynomalarning tahririyatlari, nashriyot xodimlari, madaniyat, san’at, fan, xalq ta’limi, qishloq va suv xo‘jaligi arboblari va taniqli fan olimlari, akademiklari bilan uchrashuvlar, kitobxonlar anjumanlari va kitoblarning muhokamalari, shuningdek kitob ko‘rgazmalarini tashkil etish orqali qishloq xo‘jaligi va boshqa…
- Yangi kelgan adabiyotlar ko‘rgazmasini, bibliografik obzorlarni, “Mutaxassis kun”larini, “Axborot kun”larini tashkil etish va o‘tkazish yo‘li orqali tashkilot va muassasalarning, hamda kutubxonalarning foydalanuvchilarga axborot-bibliografik xizmatini ko‘rsatishni ta’minlaydi.
- Foydalanuvchilarning talabnomalari va qiziqishlarini o‘rganadi, adabiyotlarga bo‘lgan talabnomalarni qabul qiladi, adabiyotlar bilan qoniqmagan talablarni tahlil qiladi va axborot-kutubxona fondidagi kamchiliklarni to’ldirish uchun kutubxona fondini jamlash bo‘limiga topshirish.
- Davriy nashrlarning qayd etish kartotekalari, berilgan adabiyotlarning ko‘rsatkich kartotekasi kabi yordamchi kartotekalarini tuzib ishlatadi.
- Bo‘lim faoliyatining alohida masalalari bo‘yicha me’yoriy hujjatlarni ishlab chiqadi va takomillashtiradi.
- Kutubxona tomonidan amalga oshirilgan barcha tadbirlarda va jamoat ishlarida faol ishtirok etadi.
Respublika ilmiy qishloq xo‘jaligi kutubxonasi tuzilmasida faoliyat yurituvchi mustaqil bo‘lim hisoblanib, axborot va ma’lumot bibliografik xizmat ko’rsatish,vazifalarni sohali, mavzuli va tavsiyali bibliografik metodlar, orqali amalga oshiradi.Foydalanuvchi-kitobxonlarga axborot va ma’lumot bibliografiya xizmati ko’rsatadi.
Bo‘limga kutubxona direktori tomonidan tasdiqlangan bo’lim boshlig’i rahbarlik qiladi.
Bo‘lim boshlig’i: rejalarning o‘z vaqtida bajarilishiga, bo‘lim xodimlarining ish malakalarini oshirishga, kutubxona direktorining buyruq va farmoyishlari bo’yicha bo‘limga yuklangan masala va vazifalarning bajarilishiga javob beradi.
- Bo‘limning ishi kutubxonaning yagona rejasi asosida amalga oshir
Reja va hisobotlar kutubxona direktori tomonidan tasdiqlanadi.
- Bo‘lim ma’naviy-ma’rifiy ishlarni boshqa bo’limlar bilan hamkorlikda tashkil etadi va bajarilish darajasini o‘rganadi.
- Bo‘lim xodimlari, bo’lim boshlig’i roziligi bilan kutubxona direktori tomonidan ishga qabul qilinadi va ishdan ozod etiladi.
- Bo‘lim xodimlarining vazifalari, kutubxona direktori tomonidan tasdiqlangan, lavozimlar yo‘riqnomasi bilan belgilanadi.
- Bo‘lim ishiga tegishli yo‘nalishlar bo‘yicha respublika miqyosida o‘tkaziladigan tadbirlarni (seminar, anjuman va davra suhbatlari) ni rejalashtiradi va hujjatlarini ishlab chiqishga hamda tadbir o‘tkazilishiga rahbarlik qiladi.
Bo‘limning asosiy vazifalari:
- Davlat va xukumat tomonidan chiqarilgan qarorlar, qonunlar, farmon va farmoyishlarni, qishloq xo‘jaligi fanida erishilayotgan yutuq va ixtirolar haqida bibliografik ma’lumotlar berish orqali targ‘ib qilish.
- Respublikadagi qishloq xo‘jaligi Ilmiy tadqiqot institutlarining kutubxonalari, tashkilotlari bilan o‘zaro hamkorlikda, kelishilgan holda ish yuritish.
- Qishloq xo‘jaligi mutaxassislari va ilmiy xodimlariga bibliografik xizmat ko‘rsatish.
- Ilmiy xodimlar va mutaxassislar o‘rtasida kutubxona – bibliografik bilimlarni targ‘ib qilish.
- Maqolalarning tizimli va alifboli kartotekasini yuritish.
- Bibliografik va referativ nashrlarni yig‘ish, saqlash va targ‘ib qilish.
- Bo‘lim faoliyatiga bog‘liq bo‘lgan savollar yuzasidan qishloq xo‘jaligi soxasidagi ilmiy tadqiqot institutlari kutubxonalariga ilmiy-yslubiy yordam ko‘rsatish.
- Qishloq xo‘jaligiga oid maqolalarning alifboli kartotekasini yuritish.
- Qishloq xo‘jaligi mutaxasislari uchun mo‘ljallangan adabiyotlarning tavsiyali, mavzuli ko‘rsatkichlarini tuzish, kitob ko‘rgazmalarini tashkil qilish.
- Ilmiy xodimlar va mutaxassislarga ma’lumot va axborot – bibliografiya xizmatini ko‘rsatish. So’ralgan mavzuga oid bibliografik ma’lumotlarni yozma, og’zaki va onlayn saklda berish.
- Qishloq xo‘jaligi soxasidagi ilmiy tadqiqot institutlari kutubxonalari ish tajribalarini o‘rganib tahlil qilish, ma’ruza va maqolalar tayyorlaydi.
- Kutubxona va tarmoq kutubxonalari ma’sul xodimilarining malakasini oshirish maqsadida o‘tkaziladigan tadbirlarda qatnashish.
- Bibliografik va referativ nashrlar fondini tashkil qilish va saqlash, ular orqali kitobxonlarga xizmat ko‘rsatish.
- Qishloq xo‘jaligi soxasidagi ilmiy tadqiqot institutlari kutubxonalari tomonidan tayyorlangan bibliografik qo‘llanmalarga taqriz berish.
- Kitiobxonlarning kutubxona-bibliografik bilimlarini oshirish maqsadida qishloq xo‘jaligi bibliografiyasi soxasida maslahatlar berish.
